Hanefi fıkhında kadın halleri, kadının ibadet ve temizlik hükümlerini doğrudan etkileyen temel konulardan biridir.
Hanefi Fıkhında Kadın Halleri
Mu’tade (Adeti Sabit) Kadın
Buluğa ermesinden itibaren sahih kan ve sahih temizlik veya sadece birini gören, adeti sabit olmuş kadına mu’tade denir.1,2,3 Burada bahsedilen adet hem hayız yani adet kanı, hem de nifas yani lohusa kanı içindir.
Bu kadın 3 gün kan, 15 gün temizlik görse, hem temizlikte, hem de hayızda adet sahibi olur. Daha sonra göreceği hayızda bu adet esas alınarak hareket edilir. Bu konu ile ilgili daha detaylı bilgiyi İstihaze yazımızda bulabilirsiniz.
Aynı şekilde doğurduktan sonra 34 gün nifas kanı görse ve 40 gün içinde başka kan görmese, nifas adeti 34 gün olarak belirlenmiş olur. Sonraki doğumunda kanaması 40 günü aşarsa önceki adeti olan 34 gün lohusa kabul edilir. 34. günden sonraki namaz ve varsa farz, vacib oruçlarını kaza eder. Gördüğü kan 34 günden, az ya da çok, farklı olursa ve 40 günü geçmezse nifas adeti, kan gördüğü gün kadar olarak değişir.
Mübtedie (İlk Defa Hayız Gören) Kadın
İlk defa hayız veya nifas gören kadına mübtedie ya da mübtedee denir.4,5,6 Bir kız ya ilk defa hayız görmekle ya da doğurmakla buluğa erer. Yaşın alt sınırında sahih olan görüş dokuzdur.
İlk defa hayız gören kızın 3 ila 10 gün arasında gördüğü kan hayızdır. 10 günü aşan kısmı özür kanıdır. Daha sonra 10 günden az hayız kanı görmedikçe hayız adeti 10 gündür.
Mudille (Adetini Şaşıran) Kadın
Adetini unutan kadına mudille, dalle ya da mütehayyire denir. Kadınların yazarak ya da ezberleyerek de olsa adet günlerini korumaları vaciptir.7,8,9
Delirme, bayılma ya da dini konularda gevşeklik göstermekle adetini unutan kadının sürekli kan görmeye başlaması (kanının istimrar etmesi) durumunda:
Bu kadın adeti ile ilgili zayıf da olsa bir kanaat sahibi ise:
- Önce kadının kalbine danışıp kanaat yolu ile adet günlerini belirlemesi gerekir. Namazda kıblenin yönü ile ilgili araştırma yapan kişi gibi bu kadın da adet günlerini araştırmalıdır.
- Kanaatine göre hayızlı olduğuna inanıyorsa o vakit namazı bırakır.
Yine kanaatine göre temizlik vaktinde olduğunu düşünüyorsa her namaz vakti için abdest alıp namazını kılar. Kanaat olarak hayız ve temizlik arasında kalmış ise her vakit için gusül alıp namazını kılar.10
Bu mudille kadının ağır basan kanaati yoksa ihtiyata göre amel etmesi vacip olur. Bu kadının temizlik ve hayız adeti hakkında rakam verilemez. Mudille kadın11:
- Her vakit için gusül alır ve namazını kılar.
- Mescide giremez.
- Tavaf yapamaz ancak farz olan ziyaret tavafını yapması gerekir.
- Ziyaret tavafı yaptıktan 10 gün sonra bu tavafı iade eder.
- Sader yani veda tavafını da yapar ancak bunu iade etmez.
- Musafa yani Kur’an-ı Kerime dokunmaz.
- Eşiyle cinsel ilişkiye giremez.
- Nafile namaz kılamaz.
- Nafile oruç tutamaz.
- Farz, vacib ve müekked sünnet namazları kılabilir.
- Farz namazlarının ilk iki rekatı dışında Kur’an okumaz. Fatiha dışındaki surelerden kısa olanları okur.
- Vitr namazında kunüt dualarını okuyabilir.Ramazan orucunu kesmeden tutması vacibtir.
Kazaları ile ilgili ise bir hocadan detaylı bilgi almasında fayda vardır zira adetini şaşıran kadının kaza hesabı oldukça detaylıdır. Şüpheden korktuğumuz için burada detaylandırmak istemiyoruz.
Doğrusunu ancak Allah bilir.
1 Ahmet Mahmut ÜNLÜ, İman İslam İlmihali (İstanbul:Tuana Basın Yayın, 2015), 238
2 Ahmet Mahmut ÜNLÜ, Kadın Halleri Risalesi (İstanbul:Tuana Basın Yayın, 2015), 17
3 İmam Birgivi, Kadınlara Mahsus Haller, çev. Hüsamettin VANLIOĞLU, Fatih KALENDER, Abdullah HİÇDÖNMEZ ve Emin Ali YÜKSEL (İstanbul: İsmailağa Yayınevi, 2024), 38
4 ÜNLÜ, İman İslam İlmihali, 238
5 ÜNLÜ, Kadın Halleri Risalesi, 18
6 Birgivi, Kadınlara Mahsus Haller, 36
7 ÜNLÜ, İman İslam İlmihali, 270
8 ÜNLÜ, Kadın Halleri Risalesi, 83
9 Birgivi, Kadınlara Mahsus Haller, 79
10 İmam Serahsî, Mebsut, ed. Cevat AKŞİT, cilt 9, (İstanbul: Gümüşev Yayınları, 2018), 296
11 Birgivi, Kadınlara Mahsus Haller, 82